Ιστορική αναδρομή στους Διαποντιακούς Δήμους. diapontia.gr

 

Με αφορμή την εκπομπή της Τρίτης 16 Δεκεμβρίου «Θέσεις και Αντιθέσεις» του τηλεοπτικού σταθμού CORFU CHANNEL και τη τοποθέτηση που ακούστηκε από πλευράς του δημοσιογράφου (μετά το τέλος της σύντομης συνέντευξης του Αντιδημάρχου Μαθρακίου κ. Σπύρου Αργυρού) ότι "σίγουρα δεν υπήρξε ποτέ Δήμος Διαποντίων Νήσων", κρίνεται απαραίτητο, χωρίς ίχνος αντιπαλότητος, να αποκατασταθεί η ιστορική μας αλήθεια.

Ένωση Επτανήσων και αυτοδιοικητική υποδιαίρεση Νομού Κέρκυρας 

Έξι μήνες μετά την Ένωση των Επτανήσων με την υπόλοιπη Ελλάδα το Μάιο του 1864, ο νομός Κέρκυρας σχηματίστηκε με το Βασιλικό Διάταγμα της 17ης Δεκεμβρίου 1864 (ΦΕΚ 2/1865) «Περί εφαρμογής και εν Επτανήσω του περί διοικητικής διαιρέσεως του Κράτους νόμου», και τη στιγμή της δημοτικής γενεσιουργίας απαρτιζόταν από τις επαρχίες Κέρκυρας, Μέσης, Όρους και Παξών ενώ στις 8 Ιανουαρίου 1866 συγκροτήθηκαν οι δήμοι που περιελάμβανε κάθε επαρχία του νομού Κέρκυρας και ορίστηκαν οι πρωτεύουσές τους.

Έτσι, στα Διαπόντια Νησιά σχηματίστηκαν δύο Δήμοι: Δήμος Οθωνών και Δήμος Ερρεικουσίων (συμπεριλαμβανομένου και του Μαθρακίου)

Ο αυτοδιοικητικός μετασχηματισμός του 1869

Η χωροθέτηση των περιοχών που περιλαμβάνονταν στα διοικητικά όρια των πρώτων δήμων δεν επρόκειτο να κρατήσει πολύ. Κατά συνέπεια, άλλαξε ριζικά η ανθρωπογεωγραφική κατανομή των δήμων της Κέρκυρας καθώς, με το βασιλικό διάταγμα της 6ης Ιανουαρίου 1868, προσκλήθηκαν τα δημοτικά και επαρχιακά συμβούλια των επαρχιών Κέρκυρας, Μέσης και Όρους να γνωμοδοτήσουν επί του ζητήματος περί μετασχηματισμού διαφόρων δήμων. Μετά τη διοικητική αλλαγή αρκετοί δήμοι καταργήθηκαν, συγχωνεύθηκαν ή μετονομάστηκαν, συνοικισμοί του ενός δήμου προσαρτήθηκαν σε άλλον και άλλαξαν οι πρωτεύουσές τους, αλλά το σημαντικότερο στοιχείο της μεταβολής αυτής είναι η μεγάλη μείωση των δήμων από 23 σε 15. Ως αποτέλεσμα είχαμε τη συγχώνευση των Διαποντικών Δήμων σε έναν νέο ενιαίο Δήμο Διαποντίων Νήσων με πρωτεύουσα τους Οθωνούς.

Ακολουθεί κατάλογος των Δημάρχων του ενιαίου Δήμου Διαποντίων Νήσων:

Πρώτη σελίδα του εκλογικού καταλόγου Δήμου Διαποντίων Νήσων, 1875

Διοικητική μεταρρύθμιση Ελ. Βενιζέλου το 1912.

Εν τέλη, το έτος 1912, έτος που σημειώθηκαν γεωγραφικές αλλαγές και μεγάλη ανάπτυξη της ελληνικής επικράτειας, με το νόμο ΔΝΖ' επέρχεται νέα διοικητική μεταρρύθμιση του χωροταξικού. Ως εκ τούτου, ο Δήμος Διαποντίων Νήσων καταργήθηκε και τα εξαρτήματα του, Οθωνοί και Ερείκουσα-Μαθράκι, μετατράπηκαν σε κοινότητες του Νομού Κέρκυρας.

Ιταλική επικράτηση και κατοχικός Δήμος Διαποντίων Νήσων 

Κατά την κατοχή του Άξονα στην Ελλάδα, τα Ιόνια Νησιά τέθηκαν υπό ιταλική κυριαρχία.  Στις 5 Ιουνίου 1941, ο Pierro Parini, μετά την εισβολή των Ιταλών στα Επτάνησα, ορίζεται επικεφαλής του Γραφείου Πολιτικών Υποθέσεων του Ιονίου Κράτους, το 1942 δημιουργεί 23 νέους Δήμους στην Κέρκυρα (22 Δήμους στην ύπαιθρο Κέρκυρας συν 1 το Δήμο Κέρκυρας), με επανασύσταση του Δήμου Διαποντίων Νήσων (Comune Isole Diapontie) με πρωτεύουσα τους Οθωνούς πραγματοποιώντας παράλληλα μια αυστηρή εκστρατεία Ιταλοποίησης.

Όρκος Δημάρχου Διαποντίων Νήσων κατα την ιταλική κατοχή.

Δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι και γραμματείς των κατοχικών Δήμων Νομού Κέρκυρας.

Ιταλική υποχώρηση και Γερμανική Κατοχή στη Κέρκυρα και τα Διαπόντια Νησιά

Η κατάρρευση των Ιταλών και η εγκατάσταση των Γερμανών στην Κέρκυρα αποκατέστησε την ελληνική διοίκηση σε μέρος των παλαιών της αρμοδιοτήτων και οδήγησε στην ενότητα με τα υπόλοιπα εδάφη της «Ελληνικής Πολιτείας». Στις 28 Σεπτεμβρίου 1943, ο Νομάρχης Κέρκυρας, Ιωάννης Κομμάνος, (τον είχε διορίσει ο Μπαρτζαπίτης, διάδοχος του Parini, μαζί με τον Σ. Κόλλα ως δήμαρχο Κερκυραίων), έχοντας υπόψη του ότι η ιταλική κατοχή έπαυσε υφισταμένη και ότι επομένως, κατά το διεθνή νόμιμα, η υπό αυτής επιβληθείσα εν τη νήσω διάφορος της λοιπής Ελλάδος διοικητική διαίρεσις έχασε την ισχύν της, καθώς και τη διακήρυξη της Γερμανικής Στρατιωτικής Διοίκησης ότι στην Ελλάδα τηρείται η ισχύς της ελληνικής νομοθεσίας, εξέδωσε την από 28-9-1943 απόφαση που ομαλοποίησε το σύστημα δημοτικής οργάνωσης του νομού. Η απόφαση αυτή προέβλεπε:

✓ Την κατάλυσιν του υπό των Αρχών της ιταλικής κατοχής επιβληθέντος εν Κερκύρα Διοικητικού συστήματος, δι’ ού καταργήθησαν αι Κοινότητες και αντ’ αυτών διηρέθη η νήσος εις Δήμους.

✓ Την απόλυσιν όλων των υπό των αρχών της ιταλικής κατοχής διορισθέντων Δημάρχων, Γραμματέων και κλητήρων.

✓ Την επαναφοράν του προϋφισταμένου κατά την ελληνική νομοθεσία διοικητικού συστήματος.

✓ Την συνέχισιν της διοικήσεως των κοινοτήτων υπό των νομίμων οργάνων ήτοι των υπό των Αρχών της ιταλικής κατοχής απολυθέντων Προέδρων και μελών των κοινοτικών συμβουλίων.

Έτσι, οι Γερμανικές αρχές κατοχής, μιμούμενες τις ιταλικές, επέβαλαν σταδιακά νέα συμβούλια και δοτούς δημάρχους, κοινοτάρχες και συμβούλους.

Επομένως, η άποψη ότι δεν υπήρξε ποτέ Δήμος Διαποντίων Νήσων δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, καθώς πρόκειται για έναν Δήμο που λειτούργησε επί 44 χρόνια με πλήρη διοικητική και θεσμική υπόσταση ενώ προηγουμένως ο Δήμος ήταν διαιρεμένος για 2 χρόνια σε δύο Δήμους (χωρίς να συμπεριλάβουμε τα χρόνια της ιταλογερμανικής κατοχής). Η ακριβής αναφορά στα γεγονότα αποτελεί προϋπόθεση για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών και τον σεβασμό της αυτοδιοικητικής ιστορίας των Διαποντίων Νήσων.

Από το βιβλίο του Νίκου Ασπιώτη " Διοικητικοί και Αυτοδιοικητικοί Θεσμοί στη Κέρκυρα, 2009"