ΥΠΕΝ: μισό εκατομμύριο ακίνητα μπαίνουν σε σχέδιο πόλης σε περιοχές Natura 2000.

 

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ομολογώντας ότι οδηγείται σε αδιέξοδο ο περιβαλλοντικός και πολεοδομικός σχεδιασμός της χώρας, απάντησε στον καταιγισμό των αντιδράσεων που σημειώθηκε στη διαβούλευση για τη διάταξη του νέου νομοσχεδίου, που ανοίγει τρύπα πολεοδόμησης στην 4η ζώνη (χαμηλότερης προστασίας) στις περιοχές Natura. Παρουσιάζει στοιχεία για περίπου μισό εκατομμύριο κατοίκους σε ελληνικές πόλεις, νησιά και πάνω από χίλιους οικισμούς, που μπαίνουν σε σχέδιο πόλης.

♦ «Με την επίμαχη αυτή διάταξη για υπό προϋποθέσεις πολεοδόμηση σε Natura το ΥΠΕΝ επιχειρεί να οργανώσει ορθολογικά το χώρο και να εξαλείψει την άναρχη εκτός σχεδίου δόμηση, που οδηγεί σε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στο αστικό και έξω-αστικό τοπίο, καθώς και στο φυσικό περιβάλλον», ομολογώντας ότι οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες έρχονται σε πλήρη σύγκρουση με το νέο πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό. Δείτε εδώ στο ecopress

♦ Από τις αντιδράσεις επιστημονικών και περιβαλλοντικών φορέων στη διαβούλευση διαγράφεται αβέβαιη η εφαρμογή της νέας ρύθμισης, τονίζεται ότι δεν θωρακίζει το σύστημα προστασίας, αλλά δημιουργεί πρόσθετη αστάθεια και ανασφάλεια δικαίου. Και υπογραμμίζεται ότι: Είναι εξαιρετικά ευάλωτη σε προσφυγές ενώπιον ελληνικών και ευρωπαϊκών δικαστηρίων, καθώς συγκρούεται με υφιστάμενα εργαλεία σχεδιασμού και ενωσιακές υποχρεώσεις, οδηγώντας σε περαιτέρω θεσμική πολυπλοκότητα και νέα προβλήματα εφαρμογής.

Πέντε μεγάλα προβλήματα, που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η νέα ρύθμιση:

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανάρτησε στη διαβούλευση του νέου ενεργειακού και πολεοδομικού νομοσχεδίου, που ολοκληρώθηκε με βροχή εκατοντάδων σχολίων και παρεμβάσεων, την αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου στην οποία επισημαίνονται πέντε μεγάλα προβλήματα, που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η νέα ρύθμιση για πολεοδόμηση σε περιοχές Natura. Συγκεκριμένα προκύπτει ότι:

 Στον αέρα πόλεις, νησιά και οικισμοί: Σε πολλές πόλεις και νησιά εντός Natura 2000 παρατηρείται σύγκρουση μεταξύ προστασίας και ανάπτυξης. Η ύπαρξη μεγάλων πληθυσμών και ολόκληρων νησιωτικών συμπλεγμάτων εντός προστατευόμενων ζωνών δημιουργεί αβεβαιότητα για χρήσεις γης και επενδύσεις, οδηγώντας σε στασιμότητα και διοικητικές εμπλοκές. Πάνω από χίλιοι οικισμοί εντάσσονται σε αυτές τις περιοχές, συχνά με άναρχη επέκταση.

Έλεγχος της διάχυσης της εκτός σχεδίου δόμησης: Η εκτός σχεδίου δόμηση έχει οδηγήσει σε διάχυση του αστικού ιστού και απώλεια αγροτικού χαρακτήρα, χωρίς σαφή πολεοδομικό έλεγχο.

Επεκτάσεις σχεδίου πόλης: Η δυνατότητα επέκτασης έως 20% αποσκοπεί στην κάλυψη πραγματικών αναγκών. Πολλές γειτονικές πόλεις έχουν ήδη υπερβεί τη φέρουσα ικανότητα, χωρίς θεσμοθετημένες λύσεις για ορθολογική ανάπτυξη.

Αυθαίρετη δόμηση και πολεοδομική αναρχία: Η απουσία ολοκληρωμένου σχεδιασμού έχει ενισχύσει την αυθαίρετη δόμηση. Περιοχές εντός και εκτός σχεδίου λειτουργούν de facto ως ενιαίος αστικός ιστός χωρίς θεσμική οργάνωση.

Καθυστερήσεις περιβαλλοντικών μελετών: Η εξάρτηση από Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες καθυστερεί κρίσιμες αποφάσεις. Η μη έγκαιρη ολοκλήρωσή τους εμποδίζει τόσο τον πολεοδομικό σχεδιασμό όσο και την ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και προστασίας.

Οι πόλεις, τα νησία και οι οικισμοί, που έχουν πρόβλημα

Στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, για το επίμαχο άρθρο 98 με τίτλο «Εξορθολογισμός επιτρεπόμενων χρήσεων σε προστατευόμενες περιοχές Δικτύου «Natura 2000» – Τροποποίηση του άρθρου 19 του ν. 1650/1986» συγκεκριμένα σημειώνεται ότι:

«Με την αξιολογούμενη ρύθμιση τροποποιείται το άρθρο 19 του ν. 1650/1986, περί κριτηρίων χαρακτηρισμού και αρχών προστασίας.

Η προτεινόμενη ρύθμιση κρίνεται σκόπιμη και αναγκαία, καθώς εντός περιοχών του δικτύου Natura 2000 βρίσκονται αρκετές ελληνικές πόλεις, όπως, επί παραδείγματι, τα Ιωάννινα, η Καστοριά και το Ναύπλιο, με συνολικό πληθυσμό περίπου τετρακοσίων εβδομήντα χιλιάδων (470.000) κατοίκων, καθώς και ολόκληρα νησιά, όπως η Χάλκη, η Νίσυρος, η Τήλος, οι Παξοί, το Μαθράκι, η Ερείκουσα, οι Οινούσσες, τα Αντικύθηρα, οι Μικρές Κυκλάδες, οι Λειψοί, οι Αρκιοί, το Αγαθονήσι, οι Φούρνοι και το μεγαλύτερο μέρος της Σαμοθράκης, αλλά και περισσότεροι από χίλιοι (1.000) οικισμοί.

Ενδεικτικά, μόνο στη Λακωνική Μάνη εντοπίζονται εντός του δικτύου περισσότερα από πενήντα (50) χωριά, όπως η Αρεόπολη, το Λιμένι, ο Γερολιμένας και ο Κότρωνας.

Με τη διάταξη παρέχεται εξαιρετικά περιορισμένη δυνατότητα, και όχι υποχρέωση, επέκτασης του εγκεκριμένου σχεδίου πόλεως ή του ορίου οικισμού, όπου αυτό κρίνεται επιστημονικά και χωροταξικά απολύτως αναγκαίο και, σε κάθε περίπτωση, συμβατό με το προστατευτέο είδος κάθε περιοχής, προκειμένου να επιλυθούν χρόνια προβλήματα σε περιοχές που παρουσιάζουν έντονη και άναρχη διάχυση του αστικού ιστού, ιδίως σε περιαστικές περιοχές λόγω εκτεταμένης εκτός σχεδίου δόμησης, με ικανή οικιστική πύκνωση και ανατροπή του αγροτικού τους χαρακτήρα, ή σε εκτός σχεδίου περιοχές που περικλείονται από εντός σχεδίου περιοχές και αποτελούν, εν τοις πράγμασι, δομικό στοιχείο του αστικού ιστού.

Στόχος είναι να βοηθηθούν πολεοδομικά και αναπτυξιακά υστερούσες κυρίως περιοχές, στις οποίες οι νομίμως πολεοδομημένοι υποδοχείς ενδέχεται να έχουν υπερβεί τη φέρουσα ικανότητά τους και στις οποίες πρέπει να αξιολογηθεί περαιτέρω και να εξασφαλισθεί η χωροταξικά συντεταγμένη, και όχι de facto, ανάπτυξή τους με απολύτως βιώσιμο και ορθολογικό τρόπο.

Η σχετική κρίση θα διαμορφώνεται εμπεριστατωμένα κατά το στάδιο του οικείου χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού και υπό την πρόσθετη προηγούμενη επιφύλαξη της οικείας Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (Ε.Π.Μ.) κάθε περιοχής Natura 2000. Τέτοιες περιοχές εντοπίζονται κυρίως στην ελληνική περιφέρεια, και ιδίως στην παραμεθόριο και τη νησιωτική Χώρα.

Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να τεθεί τέλος στη διαιώνιση της πολεοδομικής αναρχίας, προς όφελος του ορθολογικά δομημένου χώρου, αλλά και της αποτελεσματικής προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας. Τούτο ισχύει αποκλειστικά για περιοχές στις οποίες η σχετική δυνατότητα συνάδει με το οικείο προστατευτέο αντικείμενο και τους ειδικότερους στόχους προστασίας της ευρύτερης προστατευόμενης περιοχής, σύμφωνα με την οικεία εγκεκριμένη Ε.Π.Μ., διευκολύνοντας καθοριστικά τόσο την ολοκλήρωση όσο και τη διαχρονικότητα των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων που ήδη εκπονούνται για το σύνολο της Επικράτειας.

Το ανώτατο επιτρεπόμενο ποσοστό είκοσι τοις εκατό (20%) για την πρόβλεψη δυνατότητας επέκτασης σχεδίου πόλεως ή οικισμού, και δη σε ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων, ήτοι στη Ζώνη 4, στην οποία, ούτως ή άλλως, επιτρέπεται σχεδόν το σύνολο των χρήσεων γης του π.δ. 59/2018 (Α’ 114), και όχι στις τρεις ζώνες που βρίσκονται εγγύτερα στον πυρήνα κάθε περιοχής Natura 2000, κρίνεται επαρκές για να καλύψει υφιστάμενες ή μελλοντικές ανάγκες επέκτασης σχεδίου πόλεως σε περιοχές που περικλείουν αστικά κέντρα ή εγκλείονται σε αυτά, εφόσον πάντοτε αυτό εξειδικεύεται ως απολύτως ενδεδειγμένο επιστημονικό μέτρο και μετριάζεται περαιτέρω στο απολύτως αναγκαίο μέτρο με την οικεία εγκεκριμένη Ε.Π.Μ. Σημειώνεται, επίσης, ότι η μετριασμένη και πολεοδομικά ορθολογική οικιστική ανάπτυξη ορισμένων περιοχών Natura 2000 δεν είναι εξ ορισμού ασύμβατη με τα προστατευτέα είδη κάθε περιοχής ξεχωριστά, αλλά, υπό ορισμένους όρους και προϋποθέσεις, έχει παρατηρηθεί ότι δύναται να αποβεί ακόμη και επωφελής για συγκεκριμένα είδη.

Περαιτέρω, η αξιολογούμενη ρύθμιση κρίνεται αναγκαία, καθώς, εκ παραδρομής, έχουν απαγορευθεί δράσεις και δραστηριότητες οι οποίες, αφενός, δεν συνιστούν, κατά την τεχνική και πολεοδομική έννοια του όρου, χρήσεις γης και, αφετέρου, δεν θα έπρεπε να απαγορεύονται, όπως, για παράδειγμα, η κολύμβηση και η πεζοπορία, δεδομένου ότι είναι απολύτως συμβατές με τους σκοπούς και τους όρους προστασίας κάθε περιοχής Natura 2000 και συμβάλλουν στην προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας ή αποτελούν καθ’ όλα μη επιβαρυντικές δραστηριότητες ήπιου αθλητισμού και αναψυχής.

Τα νομοθετικά αυτά κενά πρέπει να καλυφθούν, ιδίως ενόψει της θεσμοθέτησης θαλάσσιων πάρκων, αλλά και των επικείμενων προεδρικών διαταγμάτων προστασίας της φύσης με βάση το νέο νομοθετικό πλαίσιο, όπως αυτό διαμορφώθηκε με την τροποποίηση του άρθρου 21 του ν. 1650/1986 (Α’ 21) με το άρθρο 47 του ν. 4685/2020 (Α’ 92) για τις περιοχές Natura 2000».

Πηγή: Ecopress.gr